Wykłady 2016

Styczeń, 29.01.16 godzina 18.00 i 20.00
Słońce, nasza dzienna gwiazda

dr Anna Marciniak

Słońce jest najbliższą nam gwiazdą i przez to też najlepiej znaną. Mimo że astronomowie znają wiele podobnych gwiazd, ta jedna jest dla nas bardzo szczególna. Dostarcza nam fascynujących i pięknych zjawisk, takich jak np. protuberancje czy zorze polarne. Ich powstawanie związane jest z aktywnością magnetyczną - Słońce to olbrzymi magnes, w którym w dodatku dość często bieguny zamieniają się miejscami. Aż do początków XX wieku nie było wiadomo jak właściwie Słońce wytwarza swoją energię.

 

Luty, 26.02.16 godzina 18.00 i 20.00
Jak mierzymy wszechświat?

dr Wojciech Borczyk

Jak mierzymy odległości w kosmosie? Dlaczego wielu XVI wiecznych astronomów odrzucało początkowo teorię Kopernika? Jak w XVII wieku po raz pierwszy "zmierzono" nasz układ słoneczny? Skąd wiemy, jak daleko od nas znajdują się gwiazdy? Co ma wspólnego światło świecy z pomiarami odległości do dalekich galaktyk? Do czego przydają się gwiazdy supernowe? Jak duży jest nasz wszechświat? W czasie wykładu postaramy się odpowiedzieć m.in. na te pytania

 

Marzec, 18.03.16 godzina 18.00 i 20.00
O pierwszych obserwacjach fal grawitacyjnych

dr hab. Agnieszka Kryszczyńska

11 lutego tego roku ogłoszono informację o pierwszej rejestracji fal grawitacyjnych pochodzących od zlewających się dwóch czarnych dziur, dokonanych przez amerykańskie obserwatoria fal grawitacyjnych - Advanced LIGO. Fale grawitacyjne to najdłużej poszukiwany dowód na poprawność Ogólnej Teorii Względności Alberta Einsteina. Einstein przewidział istnienie fal grawitacyjnych 100 lat temu, ale długo wątpiono w ich istnienie i możliwość ich detekcji.
Dopiero budowa nowoczesnych detektorów i praca ogromnego 1300-osobowego zespołu naukowców, inżynierów, informatyków z całego świata pozwoliła na dokonanie pierwszej rejestracji tzw. Zmarszczek czasoprzestrzeni, którymi są fale grawitacyjne.
W czasie wykładu przedstawiona będzie historia odkrycia, technika badań, wyniki pierwszych obserwacji oraz przyszłość i perspektywy z nim związane.

 

Kwiecień, 22.04.16 godzina 18.00 i 20.00
Projekt Solaris, czyli co łączy Lema z Gwiezdnymi Wojnami?

dr Milena Ratajczak

Projekt Solaris to polskie przedsięwzięcie naukowe mające na celu poszukiwanie planet pozasłonecznych w układach podwójnych gwiazd za pomocą sieci 0.5-m zrobotyzowanych teleskopów fotometrycznych. Poprzez wykorzystanie metody chronometrażu zaćmień jesteśmy w stanie odkrywać planety podobne do Tatooine – rodzimego globu Luke’a Skywalkera z „Gwiezdnych Wojen”.

 

Maj, 20.05.16 godzina 18.00 i 20.00
Skład chemiczny gwiazd

dr Magdalena Polińska

W roku 1814 Joseph van Fraunhofer obserwował i zmierzył ciemne linie odkryte w widmie Słońca, dziś wiemy, że są to ślady obecności różnych pierwiastków w atmosferze Słońca. Można więc przyjąć, że od momentu odkrycia linii Fraunhofera rozpoczęła się historia badań spektroskopowych różnych obiektów astronomicznych. Dzięki spektroskopii, czyli badaniu widm, możemy między innymi poznawać skład chemiczny gwiazd. Znając go dowiadujemy się więcej o powstawaniu i budowie gwiazd, z kolei wiedza ta pozwala nam zrozumieć i poznać losy Wszechświata.

 

Czerwiec, 24.06.16 godzina 18.00 i 20.00
Współczesne projekty obserwacji całego nieba

dr Zbigniew Kołaczkowski

W ostatnich latach astronomia osiągnęła poziom zaawansowania technicznego umożliwiający obserwowanie całego nieba. Projekty naukowe oparte na takiej strategii dostarczają naukowcom ogromne (astronomiczne) ilości danych. Te z kolei otwierają zupełnie nowe możliwości badania zjawisk zachodzących w kosmosie, pozwalające przetestować i uporządkować naszą wiedzę o prawach rządzących Wszechświatem, a z drugiej strony odkryć zjawiska unikalne i nietypowe.
Na wykładzie zostanie omówiona ta bardzo szybko rozwijającą się gałąź astronomii, jak również możliwości korzystania z jej wyników w przestrzeni publicznej.

 

Lipiec, 15.07.16 godzina 18.00 i 19.30
Jan Heweliusz, astronom i piwowar

dr Wojciech Borczyk

Życie i dzieło wybitnego, XVII-wiecznego, gdańskiego astronoma. Podczas wykładu dowiemy się m.in. co to było „piwo jopejskie”, jak król Jan III Sobieski trafił na gwiaździste niebo i co wspólnego z astronomią może mieć „Ogniem i mieczem” Sienkiewicza.

 

Sierpień, 19.08.16 godzina 18.00 i 20.00
Nieziemski Księżyc Ziemi

dr Sylwester Kołomański

Księżyc jest jednym z najłatwiejszych do obserwacji ciał niebieskich. Spoglądamy nań i widzimy nów, kwadrę, pełnię, kwadrę, nów, kwadrę,… I tak w kółko od 4.5 mld lat. Z bliska też nie jest lepiej – szare pustkowie pokryte pyłem i zryte kraterami. Wydaje się, że Księżyc jest niezmiennie i powtarzalnie nudny, a fascynujący kosmos znajduje się dalej od nas. Przyjdź na piątkowy wykład i przekonaj się czy tak jest naprawdę.

 

Wrzesień, 16.09.16 godzina 18.00 i 20.00
Sztuczne satelity i śmieci kosmiczne

dr Krzysztof Kamiński

Gdy w 1957r wystrzelono pierwszego sztucznego satelitę Ziemi przestrzeń kosmiczna wydawała się niewyobrażalnie wielkim bezkresem. Dziś na rozmaitych orbitach wokółziemskich znajdują się tysiące obiektów i w najbliższych regionach kosmosu zaczyna się robić ciasno. Pojawił się nie znany wcześniej problem zaśmiecenia okolic Ziemi. Coraz więcej osób i instytucji na całym świecie zaangażowanych jest w szukanie metody poradzenia sobie z tym nowym problemem, który jeśli pozostanie nierozwiązany może w przyszłości utrudnić a nawet uniemożliwić ludziom korzystanie ze sztucznych satelitów Ziemi. Na naszych oczach powstaje zupełnie nowa gałąź astronomii stosowanej w której Polska może odegrać kluczową rolę w Europie.

 

Październik, 21.10.16 godzina 18.00 i 20.00
Czy NASA zmieniła znaki zodiaku?

dr Wojciech Borczyk

W dzisiejszych czasach pojęcia takie, jak „zodiak” lub „znaki zodiaku” większości osób kojarzą się zapewne z astrologią i gazetowymi horoskopami. Mało kto jednak wie, że mają one również swoje dobrze ugruntowane miejsce w astronomii i że w dawnych czasach odgrywały kluczową rolę m.in. w rachubie czasu i konstruowaniu kalendarza. Jak starożytni Babilończycy wyznaczali długość roku? Jak dawniej odmierzano czas? Jakich kalendarzy w przeszłości używano? Skąd wzięło się ostatnie zamieszanie wokół rzekomych zmian w ustalonym od wieków porządku znaków zodiaku? Na te (i inne) pytania postaramy się odpowiedzieć w czasie wykładu.

 

Listopad, 18.11.16 godzina 18.00 i 20.00
Kolonizacja Układu Słonecznego: od czego zacząć?

dr Ewa Niemczura

Kolonizacja Układu Słonecznego, terraformowanie Marsa i Wenus to tematy, które jeszcze niedawno interesowały tylko miłośników science fiction. Teraz to się zmienia. Obecne projekty zakładają wysłanie na Marsa pierwszych kolonizatorów już za kilka - kilkanaście lat. Na czym będzie polegała ich misja? Od czego zacząć terraformowanie planety? Czy Mars to rzeczywiście najlepszy wybór? Na te i wiele innych pytań spróbujemy odpowiedzieć podczas wykładu.

 

Grudzień, 16.12.16 godzina 18.00 i 20.00
Historia pomiaru czasu

dr Wojciech Borczyk

Upływ czasu skłania do refleksji chyba każdego z nas. Wykład traktuje o historii pomiaru czasu, począwszy od starożytnych zegarów wodnych i słonecznych, poprzez zegary mechaniczne, skończywszy na atomowych wzorcach czasu. Dowiemy się z niego m.in. dlaczego zegar słoneczny nie wskazuje czasu urzędowego, jak definiowano sekundę dawniej i dziś oraz dlaczego na satelitach GPS czas płynie wolniej, niż na Ziemi.