wykłady popularnonaukowe

Zapraszamy wszystkich Państwa bardzo serdecznie na otwarte wykłady popularnonaukowe, które będą się odbywały raz w miesiącu w obserwatorium astronomicznym kościańskiej Wieży Ciśnień. Wykłady będą odbywały się dwukrotnie w ciągu jednego dnia, z czego pierwszy będzie przeznaczony specjalnie dla dzieci. Prelegentami są m.in. pracownicy naukowi Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza.

Każdorazowo po zakończeniu wykładu, przy sprzyjającej pogodzie, odbywać się będą obserwacje nocnego nieba.

Wykłady są nieodpłatne, chcąc jednak zapewnić jak największy komfort słuchaczom, prosimy o wcześniejsze potwierdzanie obecności pod numerem telefonu: 500 014 582.

 

Zmieniliśmy dzień, w którym odbywają się wykłady, na wykłady zapraszamy teraz w czwartek.

Zapisy na wykłady rozpoczynają się 2 tygodnie przed datą prelekcji.

 

Plan wykładów

Styczeń, 25.01.18 godzina 18.00 i 20.00
Oumuamua - posłaniec z daleka

dr Wojciech Borczyk

Pod koniec października 2017 roku dokonano odkrycia niezwykłego obiektu, przelatującego z ogromną prędkością przez nasz Układ Słoneczny. Tym niespodziewanym gościem była pierwsza w historii zaobserwowana przez nas planetoida pochodzenia międzygwiazdowego. Na wykładzie opowiemy o historii rozwoju naszych poglądów na powstawanie i ewolucję tego typu ciał we wszechświecie, o tym, czym jest 1/I Oumuamua i skąd mogła ona do nas przylecieć.

 

Luty, 15.02.18 godzina 18.00 i 20.00
Ekstremalne warunki Marsa i Wenus, czy jesteśmy w stanie skolonizować te planety?

Michał Andrzejewski, Aleksandra Półrolniczak, Szymon Sobczak

Temperatura i ciśnienie jakie mamy na Ziemi jest unikalne w skali Wszechświata i to dzięki nim może istnieć na naszej planecie życie. Minęło prawie 50 lat, od kiedy człowiek stanął stopą na pozaziemskim obiekcie - Księżycu. Kolejnym krokiem ma być lądowanie na Marsie i jego wstępna kolonizacja, która według wszelkich przesłanek nastąpi w obecnym stuleciu. Dlaczego nie Wenus, na którą można dotrzeć niemal dwa razy szybciej? Przed jakimi problemami staną astronauci? Czy będą mogli rozpalić ogień? Czy znajdą ciekłą wodę? Jakich skafandrów potrzebują, żeby bezpiecznie poruszać się po powierzchni planety? Podczas pokazu zaprezentujemy jakie warunki panują na Marsie i Wenus oraz jak zachowują się substancje takie jak woda, azot, dwutlenek węgla, tlen czy argon, w formie w jakiej znajdują się na tych planetach.

 

Marzec, 15.03.18 godzina 18.00 i 20.00
Gdy cień planetoidy padnie na Ziemię

dr hab. Piotr Dybczyński

Wykład przybliży jedyną bezpośrednią naziemną metodę pomiaru średnic planetoid - zakrycia gwiazd przez planetoidy. Pokazane zostaną ciekawe ale i zaskakujące czasami wyniki takich obserwacji. Metoda jest na tyle prosta, że na dużą skalę jest wykorzystywana przez astronomów-amatorów, których praca dostarcza wartościowych dla nauki wyników.

 

Kwiecień, 26.04.18 godzina 18.00 i 19:30
Kosmiczna książka kucharska: jak powstają gwiazdy

dr Michał Michałowski

Zrozumienie ewolucji gwiazd jest jednym z najważniejszych zadań astronomii. Na wykładzie opowiemy o tym, w jaki sposób tworzą się gwiazdy. Jakich potrzebujemy składników? Jakie procesy fizyczne są za to odpowiedzialne? Jak możemy je badać? Następnie zostaną przedstawione najnowsze odkrycia w dziedzinie tworzenia się gwiazd.

 

Maj, 17.05.18 godzina 18.00 i 20:00
Jak dolecieć do gwiazd?

dr Krzysztof Kamiński

Już od blisko stu lat wyobraźnia milionów ludzi na świecie jest rozpalana wizją podróży międzygwiezdnych, przez powieści i filmy fantastyczno-naukowe, a także przez kolejne osiągnięcia w dziedzinie lotów kosmicznych. Takimi momentami przełomowymi były niewątpliwie umieszczenie na orbicie pierwszego sztucznego satelity Ziemi, pierwszy lot człowieka w kosmos oraz załogowe loty księżycowe w latach 1969-73.
Dziś, prawie pół wieku później, podbój kosmosu wydaje się jednak nieco odleglejszy.
Jak wygląda stan współczesnej kosmonautyki, czy jesteśmy w stanie wysłać ludzi na Marsa i inne obiekty Układu Słonecznego, czy jesteśmy w stanie wysłać misje kosmiczne do innych układów planetarnych, które są odkrywane wokół najbliższych gwiazd? Przegląd współczesnej techniki rakietowej i innych pomysłów na napęd pojazdów kosmicznych być może pozwoli znaleźć odpowiedź na te i inne pytania dotyczące podboju kosmosu.

 

Czerwiec, 14.06.18 godzina 18.00 i 20:00
Paradoks słabego młodego Słońca

dr Sylwester Kołomański

Słońce wydaje się nam niezmienne, ale to tylko złudzenie. Sekunda po sekundzie w Słońcu zachodzą nieodwracalne zmiany. Proces ten trwa od chwili powstania naszej gwiazdy i prowadzi do powolnego wzrostu jej jasności. To sugeruje, że Słońce w przeszłości świeciło wyraźnie słabiej niż teraz. A jeśli tak, to młoda Ziemia kilka miliardów lat temu powinna być cała skuta lodem. Zapis geologiczny jednak temu przeczy. Jak rozwiązać tę zagadkę z czasów młodego Słońca i młodej Ziemi?

 

Lipiec, 12.07.18 godzina 18.00 i 20:00
Korona Słoneczna

prof. dr hab. Paweł Rudawy

Ziemia orbituje zanurzona w szybkich, turbulentnych strumieniach namagnetyzowanej plazmy wiatru słonecznego, wypływających z korony słonecznej, czyli atmosfery Słońca. Czym jest korona słoneczna i dlaczego jest trzysta razy gorętsza niż fotosfera Słońca? Jakie zjawiska i procesy kształtują strukturę i wpływają na ewolucję korony?  Co się dzieje, gdy w koronie wyzwalana jest energia miliarda bomb wodorowych? Jak zjawiska zachodzące na Słońcu wpływają na nasze życie? To pytania, na które spróbujemy znaleźć odpowiedz podczas wykładu.

 

Sierpień, 30.08.18 godzina 18.00 i 20:00
Jak z powierzchni Ziemi możemy zmierzyć rozmiar monety znajdującej się na Księżycu?

dr Magdalena Otulakowska-Hypka

Obserwacje to w astronomii podstawowe źródło informacji. Na przestrzeni wieków metody przeprowadzania tych obserwacji, jak również ich redukcji i analizy, przeszły ogromną ewolucję, a w ostatnich latach nawet rewolucję. Obecnie najnowsze osiągnięcia techniki w połączeniu z podstawowymi prawami fizyki pozwalają nam dostrzec niespotykane dotąd szczegóły ciał niebieskich. Przykładowo, nawet takie o wielkości monety widzianej z Ziemi na Księżycu. Przybliżę te metody obserwacji oraz przedstawię ich zastosowanie we współczesnej astronomii.

 

Wrzesień, 13.09.18 godzina 18.00 i 20:00
TESS - nowy łowca planet

dr Ewa Niemczura

Tuż po północy 19 kwietnia 2018 roku, rakieta Falcon 9 wyniosła na orbitę misję TESS, Transiting Exoplanet Survey Satellite. Misja ta jest następczynią powoli kończącej się misji Kepler, która dostarczyła nam wielu informacji na temat planet krążących wokół innych gwiazd, a przy okazji danych fotometrycznych o bezprecedensowej dokładności dla dziesiątek tysięcy gwiazd. W odróżnieniu od poprzednika, misja TESS będzie dokonywała pomiarów jasności gwiazd na całym niebie. Głównym celem tych obserwacji będą gwiazdy późnych typów widmowych, jaśniejsze niż 12 magnitudo. W tej grupie znajduje się około 500 tysięcy gwiazd. O ile dzięki teleskopowi Kepler odkryliśmy prawie 4 tysiące egzoplanet, misja TESS powinna poszerzyć tę listę do około 20 tysięcy. Spodziewamy się, że wśród tej liczby znajdzie się przynajmniej kilkaset planet o rozmiarach podobnych do Ziemi, zaś około 20 z nich będzie leżało w obszarze ekosfery swojej macierzystej gwiazdy.

 

Październik, 11.10.18 godzina 18.00 i 20:00
Mars interaktywnie, czyli jak szukać życia na Marsie

dr hab. Joanna Molenda-Żakowicz

Dzięki sondom kosmicznym badającym Marsa od wielu lat, dysponujemy szczegółowymi mapami ukształtowania marsjańskiej powierzchni jak również mapami występowania pierwiastków i związków chemicznych, które możemy powiązać z występowaniem życia. Aby badać możliwość występowania życia na innych planetach, możemy szukać śladów jego istnienia w postaci biomarkerów, będących produktami metabolizmu, albo bezpośrednio weryfikować istnienie zasobów, które są konieczne do występowania życia w takiej postaci, jaką znamy na Ziemi. To drugie zadanie najlepiej wykonać udając się na planetę, księżyc lub inne ciało niebieskie, która nas interesuje, aby pobrać próbki i zbadać je na miejscu, lub wrócić z nimi na Ziemię w celu dokładnego zbadania.
Ten wykład pokaże, w jaki sposób wybrać optymalne miejsce do poszukiwania życia na Marsie, korzystając z interaktywnych map tej planety oraz jak zadbać o to, aby nasze miejsce lądowania i poszukiwań było bezpieczne dla przebiegu ekspedycji.

 

Listopad, 22.11.18 godzina 18.00 i 20:00
Teleskopy kosmiczne

Krzysztof Kotysz, Piotr Kołaczek-Szymański oraz Przemysław Mikołajczyk

Możliwość wysyłania coraz większych i cięższych obiektów w przestrzeń kosmiczną pozwoliło na wyniesienie teleskopów ponad atmosferę ziemską. Dzięki temu, zaczęły być dostępne do obserwacji zupełnie inne fragmenty widma elektromagnetycznego. Dodatkowo różne turbulencje występujące w atmosferze przestały mieć wpływ na zbierane dane. Historia wysyłania teleskopów w przestrzeń kosmiczną jest bardzo bogata, ale postaramy się ją krótko przedstawić. Dodatkowo skupimy się również na jednej z najważniejszych misji teleskopowych w historii - wystrzelenie Kosmicznego Teleskopu Hubble'a. Jest to misja obfitująca w wiele pionierskich wydarzeń oraz liczne odkrycia, którym towarzyszą piękne  zdjęcia odległych części kosmosu. Dodatkowo chcemy opowiedzieć o przygotowaniach do wystrzelenia kolejnego teleskopu kosmicznego, który nazywany jest następcą Hubble'a (co nie do końca jest prawdą) - Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba.

 

Grudzień, 13.12.18 godzina 18.00 i 20:00
Gigant wśród olbrzymów

prof. UAM dr hab. Agnieszka Kryszczyńska

Na wykładzie przedstawiona będzie w skrócie historia Europejskiego Obserwatorium Południowego (ESO), jego instrumentarium oraz tematyka badań prowadzonych przy użyciu największych na świecie teleskopów. Jego infrastrukturę stanowią obecnie m.in. 4 bardzo wielkie optyczne teleskopy VLT o średnicy 8 metrów, 66 teleskopów sieci ALMA o średnicy 12 i 7 metrów oraz budowany obecnie największy na świecie, gigantycznych rozmiarów optyczno-podczerwony teleskop E-ELT (Europejski Ekstremalnie Wielki Teleskop), o średnicy zwierciadła prawie 40 metrów. Aby go budować ścięto szczyt góry Cerro Armazones. Powierzchnia zwierciadła głównego tego giganta wyniesie prawie 1000 metrów kwadratowych.
Polska również jest członkiem Europejskiego Obserwatorium Południowego i uczestniczy w badaniach prowadzonych na VLT i ALMA oraz w budowie giganta E-ELT.

 

Wykłady prowadzone w latach: 2017, 2016, 2015, 2014.