wykłady popularnonaukowe

Zapraszamy wszystkich Państwa bardzo serdecznie na otwarte wykłady popularnonaukowe, które będą się odbywały raz w miesiącu w obserwatorium astronomicznym kościańskiej Wieży Ciśnień. Wykłady będą odbywały się dwukrotnie w ciągu jednego dnia, z czego pierwszy będzie przeznaczony specjalnie dla dzieci. Prelegentami są m.in. pracownicy naukowi Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza.

Wykłady są nieodpłatne, chcąc jednak zapewnić jak największy komfort słuchaczom, prosimy o wcześniejsze potwierdzanie obecności pod numerem telefonu: 500 014 582.

 

Zmieniliśmy dzień, w którym odbywają się wykłady, na wykłady zapraszamy teraz w sobotę.

Zapisy na wykłady rozpoczynają się 2 tygodnie przed datą prelekcji.

 

Plan wykładów

Styczeń, 19.01.19 godzina 17.00
Kiedy Księżyc zjada Słońce

Mikołaj Krużyński

Zjawisko zaćmienia Słońca powstaje, kiedy Księżyc znajdzie się pomiędzy Ziemią a Słońcem. Ale czy to wystarczy? Dlaczego nie obserwujemy zaćmień co miesiąc? A czy zaćmienie Księżyca powstaje tak samo? Dlaczego Księżyc w czasie zaćmienia nie znika zupełnie, a staje się czerwony?
W trakcie wykładu postaramy się odpowiedzieć na te inne pytania związane z zaćmieniami. Zostanie przedstawiony mechanizm powstawania zaćmień Słońca i Księżyca oraz omówione warunki, które muszą być spełnione, żeby do takiego zjawiska doszło. Przedstawione również zostaną zdjęcia i filmy ukazujące zaćmienia na przestrzeni ostatnich 20 lat oraz przewidywania, co do najbliższych zaćmień.

 

Luty, 16.02.19 godzina 17.00
Haumea - planeta karłowata z pierścieniem

dr Anna Marciniak

Spośród czterech znanych planet karłowatych Układu Słonecznego okrążających Słońce w odległości większej niż Neptun, Haumea wyróżnia się nietypowym, bardzo wydłużonym kształtem i szybką rotacją. Dzięki obserwacjom zakrycia gwiazdy przez to ciało udało się odkryć, że jest ono otoczone pierścieniem, podobnie jak np. Saturn. Haumea jest pierwszym obiektem z pierścieniem z grupy obiektów transneptunowych.
Ponadto astronomowie stwierdzili, że odkryty pierścień leży w płaszczyźnie równika Haumei oraz w płaszczyźnie orbity dalszego z jej satelitów zwanego Hi'iaka, a jego okres orbitalny jest trzy razy dłuższy niż okres obrotu Haumei oraz ma promień około 2 287 kilometrów i stosunkowo niedużą szerokość: 70 kilometrów. Odkrycie pierścienia wokół małego ciała z tak odległych rejonów Układu Słonecznego otwiera zupełnie nowe ścieżki badań powstawania i dynamiki tych obiektów. Udział w tym odkryciu mieli badacze z poznańskiego Instytutu Obserwatorium Astronomiczne UAM.

 

Marzec, 16.03.19 godzina 17.00
Niesamowity Układ Słoneczny

dr Sylwester Kołomański

Fascynuje nas głęboki Kosmos z obiektami i zjawiskami, które są tak odległe od naszej codzienności, że czasem trudno je ogarnąć rozumem. Czarne dziury, zderzenia galaktyk, supernowe, kwazary, ciemna materia... Tak, to wszystko jest ciekawe i warte poznania. Jednak znacznie bliżej, na naszym "kosmicznym podwórku", mamy niesamowitą różnorodność światów. Układy planetarne to prawdopodobnie największa koncentracja różnorodności we Wszechświecie i Układ Słoneczny nie jest tu wyjątkiem. Zapraszamy na wędrówkę po Układzie Słonecznym, w czasie, której zobaczymy znane miejsca od mniej znanej i niezwykłej strony.

 

Kwiecień, 13.04.19 godzina 17.00
Niezwykła sonda Parker Solar Probe, czyli lot przez piekło

prof. dr hab. Paweł Rudawy

Olśniewająco jasny dysk słoneczny, widoczny każdego dnia na niebie, to najniższa warstwa niezwykle rozległej atmosfery Słońca, której zewnętrzna, największa i najgorętsza część nazywana jest, bardzo trafnie, koroną słoneczną. Niestety, jasność korony słonecznej spada do zaledwie jednej pięćdziesięcio-milionowej(!) jasności tarczy Słońca już w odległości jednego promienia tarczy od jej brzegu. Dlatego też korona słoneczna może być dostrzeżona gołym okiem tylko podczas całkowitych zaćmień Słońca, a jej obserwacje nawet najnowocześniejszymi instrumentami naziemnymi i z pokładów sztucznych satelitów Ziemi są bardzo trudne i niezbyt dokładne.
Korona słoneczna jako całość utrzymuje mniej więcej stałą średnią temperaturę rzędu 1-2 milionów Kelwinów, a w obszarach aktywnych, w których skoncentrowane są silne pola magnetyczne, ma temperaturę rzędu 3-4 milionów Kelwinów. W ciągu każdej sekundy korona traci na skutek promieniowania, przewodzenia i wiatru słonecznego gigantyczną energię rzędu 2•1022 W, równoważną energii wybuchu pięciu milionów megatonowych bomb, a ponad milion ton plazmy koronalnej opuszcza Słońce w postaci wiatru słonecznego.
Tylko badania przeprowadzone bezpośrednio wewnątrz korony mogą odpowiedzieć, jakie mechanizmy fizyczne powodują jej nagrzewanie, rekonfiguracje i wszelkie obserwowane zjawiska aktywne. Podczas wykładu opowiemy o badaniach wnętrza korony prowadzonych właśnie teraz przez sondę Parker Solar Probe, jak możliwe było zbudowanie sondy zbliżającej się do Słońca na odległość zaledwie 6 promieni słonecznych, gdy na powierzchni jej ekranu cieplnego temperatura sięga 1600 Kelwinów. Przedstawimy cele naukowe eksperymentu, jego przebieg i pierwsze opublikowane wyniki.

 

Maj, 18.05.19 godzina 17.00
Jak zobaczyć czarną dziurę?

dr Ewa Niemczura

10 kwietnia tego roku astronomowie opublikowali pierwszy w historii obraz horyzontu zdarzeń wokół czarnej dziury. Ta olbrzymia czarna dziura znajduje się w odległej o około 55 mln lat świetlnych od Ziemi galaktyce M87. Horyzont zdarzeń jest obszarem, z którego wnętrza nie może uciec nawet światło ze względu na dużą grawitację czarnej dziury. Jak udało się uzyskać te obserwacje? Dlaczego nie uzyskano dotychczas obrazu horyzontu zdarzeń dla czarnej dziury znajdującej się w centrum Drogi Mlecznej? Czym właściwie jest czarna dziura? Jak powstaje? Czy można uciec z czarnej dziury? Odpowiedzi na te i inne pytania będzie można uzyskać w trakcie wykładu.

 

Czerwiec, 22.06.19 godzina 17.00
Jak wielki jest Wszechświat?

dr Krzysztof Kamiński

Wszyscy słyszeliśmy o tym, że kosmos jest ogromny. Gwiazdy na nocnym niebie wydają się niedosięgłe. Skąd jednak wiadomo jaka faktycznie dzieli je od nas odległość? Wyobrażenia ludzi na ten temat zmieniały się na przestrzeni wieków diametralnie. Dopiero w XIX wieku udało się wykonać pierwsze, jeszcze bardzo niedoskonałe pomiary odległości do gwiazd, a dopiero w XX wieku zmierzono rozmiary dostępnej nam do obserwacji części Wszechświata. Jak tego dokonano? Czy faktycznie potrafimy zmierzyć tą niewyobrażalnie gigantyczną przestrzeń? Odpowiedzi na te i inne pytania będzie można uzyskać na najbliższym wykładzie.

 

Lipiec, 20.07.19 godzina 17.00
Jak powstał Nasz Dom?

dr Justyna Gołębiewska

Obecnie przyjmuje się, że Słońce wraz z otaczającym je Układem powstało około 4,5-4,6 mld lat temu. Galaktyka miała wtedy za sobą już około 9 mld lat ewolucji. W tym czasie, niektóre gwiazdy zdążyły już przejście wszystkie etapy ewolucji. Dzięki temu obłok molekularny z którego ukształtowało się Protosłońce i cały układ planetarny, składał się z wodoru, helu oraz pierwiastków od nich cięższych, tworzących się w reakcjach syntezy termojądrowej we wnętrzach gwiazd poprzednich generacji oraz podczas wybuchów supernowych. Na wykładzie omówiony zostanie mechanizm formowania się Słońca i poszczególnych planet naszego Układu.

 

Sierpień, 31.08.19 godzina 17.00
Układy podwójne gwiazd

dr Magdalena Otulakowska-Hypka

Obserwacje astronomiczne wskazują, że większość gwiazd ma towarzysza, tzn. w ponad 50% wszystkich przypadków są one częścią układu podwójnego lub wielokrotnego gwiazd. W trakcie wykładu przedstawione zostaną różne rodzaje układów podwójnych gwiazd np. układy ciasne, kontaktowe, zaćmieniowe, jak również ich powstawanie i ewolucję. Przyjrzymy się też możliwym metodom obserwacji takich obiektów oraz najnowszymi odkryciami w tej dziedzinie.

 

Wrzesień, 28.08.19 godzina 17.00
... mały krok dla człowieka, ale wielki skok dla ludzkości ...

dr Przemysław Bartczak

Mija 50 lat od pierwszego lądowania misji Apollo na Księżycu. Sukces ten został osiągnięty dzięki realizacji planu rozwoju przemysłu kosmicznego „małymi krokami”. W trakcie wykładu przedstawiona zostanie historia programów kosmicznych NASA, które umożliwiły nam dokonać tego „wielkiego skoku dla ludzkości”.

 

Wykłady prowadzone w latach: 2018, 2017, 2016, 2015, 2014.