Zapraszamy wszystkich Państwa bardzo serdecznie na otwarte wykłady popularnonaukowe, które będą się odbywały raz w miesiącu w obserwatorium astronomicznym kościańskiej Wieży Ciśnień. Prelegentami są m.in. pracownicy naukowi Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza.

Wykłady są nieodpłatne, chcąc jednak zapewnić jak największy komfort słuchaczom, prosimy o wcześniejsze potwierdzanie obecności pod numerem telefonu: 500 014 582.

Zapisy na wykłady rozpoczynają się 2 tygodnie przed datą prelekcji.

Plan wykładów:

Styczeń, 23.01.26 godzina 19.00
Mity w astronomii
prof. UAM dr hab. Michał Michałowski    

Wykład poświęcony będzie popularnym mitom i nieporozumieniom dotyczącym podstawowych zjawisk astronomicznych. Omówione zostaną takie tematy jak kształt Ziemi, natura siły grawitacji, zagrożenia ze strony czarnych dziur i kolory tęczy. Te przykłady pokażą, jak nauka prostuje mity i rozwiewa wątpliwości dotyczące Wszechświata.

Luty, 20.02.26 godzina 19.00
Pozaziemskie wulkany: czego Ziemia uczy nas o marsjańskim wulkanizmie
dr inż. Bartosz Pieterek

Wulkanizm należy do najważniejszych procesów kształtujących planety skaliste. Podczas wykładu przybliżone zostaną mechanizmy wulkanizmu na Ziemi oraz pokazane, w jaki sposób dekady badań satelitarnych oraz misji planetarnych pozwoliły nam zrozumieć wulkanizm na Marsie i innych planetach Układu Słonecznego.
Porównując ziemskie wulkany z ich marsjańskimi odpowiednikami, omówione zostaną kluczowe różnice w ich budowie i funkcjonowaniu. Wulkanizm okaże się nie tylko procesem odpowiedzialnym za ukształtowanie powierzchni planet, lecz także zapisem ewolucji geologicznej planety.
W trakcie prezentacji wspólnie zastanowimy się, w jaki sposób coraz lepsze poznanie marsjańskiego wulkanizmu może przyczynić się do przyszłego wykorzystania zasobów Marsa – takich jak skały, lód czy energia geotermalna – oraz w jaki sposób wiedza ta może odegrać istotną rolę w planowaniu przyszłych załogowych misji marsjańskich.

Marzec, 6.03.26 godzina 19.00
Deep Space Network: internet w kosmicznej skali
dr hab. inż. Bartosz Walter

Komunikacja w kosmosie to spore wyzwanie: olbrzymie odległości wymagają dużej mocy nadajników i wielkich anten. Dlatego od lat 60-tych NASA buduje specjalną sieć, dzięki której większość sond i łazików zwiedzających inne planety lub rubieże Układu Słonecznego nadal wysyła nam fotki i daje znać, że żyje. Deep Space Network to prawdziwy kosmiczny internet, posiadający własne metody transmisji, stacje pośredniczące oraz wielkie ziemskie anteny talerzowe. Podczas wykładu dowiemy się, jaki szybki jest ten internet i czy da się zagrać w kosmiczne gry.

Kwiecień, 17.04.26 godzina 19.00
Piramidy i kosmici
dr Andrzej Ćwiek

Egipskie piramidy są fenomenem, który wciąż, po 4500 latach, budzi powszechne zainteresowanie. Kto, kiedy, w jakim celu i jakimi metodami wzniósł te niezwykłe budowle? W dzisiejszym świecie, w którym popularne jest podważanie poznania naukowego, a fantastyczne teorie spotykają się z zainteresowaniem i akceptacją, zagadnienie to jest jedną z „wielkich zagadek przeszłości”, której wyjaśnienie zdaniem niektórych wymaga założenia ingerencji kosmitów.
Do świadomości społecznej nie przebija się fakt, że archeologia dysponuje ogromną liczbą danych na ten temat, a badania wciąż trwają, przynosząc spektakularne odkrycia. Ich miejscem były przede wszystkim zespoły królewskich piramid, ich architektura, dekoracja i kontekst, ale informacje pojawiają się także z niespodziewanej strony. W 2012 roku w porcie nad Morzem Czerwonym, z którego Egipcjanie pływali na Synaj do kopalni miedzi, znaleziono papirusy, mówiące o budowie piramidy Cheopsa.
Archeologia pomaga wyjaśnić ideologiczny aspekt piramid (związek z egipską religią i ideologią władzy), a także ogólne prawidła i detale organizacji i logistyki procesu budowy. Dla wielu osób będzie zapewne zaskoczeniem, że o tym, jak w Egipcie czasów Starego Państwa budowano piramidy, wiemy dużo więcej, niż o tym jak budowano katedry w średniowieczu, a o królu Cheopsie wiemy dużo więcej niż o Bolesławie Chrobrym.
O szczegółach procesu inwestycyjnego i roli astronomii w budowie piramid (i dlaczego nie trzeba w to mieszać kosmitów) opowie dr Andrzej Ćwiek z Wydziału Archeologii UAM, zawodowo zajmujący się architekturą i ideologią władzy królewskiej starożytnego Egiptu.

Maj, 15.05.26 godzina 19.00
Galaktyki i budowa Wszechświata
dr Krzysztof Kamińsk

Wiek XX nazywany bywa złotym wiekiem astronomii. W tym okresie dokonano wielu fundamentalnych odkryć, które zupełnie zmieniły nasze wyobrażenia na temat natury Wszechświata. Jednym z takich przełomów było zrozumienie czym są galaktyki, które dokonało się dzięki pierwszym pomiarom odległości do nich. Dało nam to nowe spojrzenie na miejsce jakie zajmuje nasza Droga Mleczna, a dodatkowo pozwoliło pierwszy raz zetknąć się z problematyką budowy i ewolucji Wszechświata jako całości. W czasie prezentacji postaram się opisać czego się dotychczas dowiedzieliśmy, o czym jeszcze niewiele wiemy i jakie są perspektywy w przyszłych badaniach kosmosu.

Czerwiec, 5.06.26 godzina 19.00
Obcy 3, czyli kometa 3I/ATLAS
dr Dawid Moździerski

Ostatnia dekada otworzyła przed nami nową erę badań naszej Galaktyki. Udało nam się zaobserwować ciała niebieskie, które przemierzają nasze kosmiczne podwórko Układu Słonecznego, ale są u nas tylko przelotem, a pochodzą z nieokreślonych rejonów Drogi Mlecznej. W zeszłym roku dostrzegliśmy ledwie trzeciego takiego obcego. Co ciekawe, mimo tak niewielkiej liczby obiektów typu "interstellar", każdy z nich wyróżnia się innymi cechami i nie daje spokojnie spać wielu astronomom... Są one przy tym wyjątkowo cennymi próbkami odległych, nieznanych nam rejonów naszej Galaktyki. Czym intryguje 3I/ATLAS? Kiedy zobaczymy kolejnych "obcych"?

Jesień 2026
Nowe minerały w meteorycie Morasko
prof. dr hab. Andrzej Muszyński

Wykłady prowadzone w poprzednich latach